Οι ανασκαφές του 2011

Το Σουηδικό Ινστιτούτο Αθηνών συνέχισε το 2011 τις ανασκαφές στο Ιερό του Ποσειδώνα στην Καλαυρεία υπό την διεύθυνση του Arto Penttinen, στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος με τίτλο «Η Πόλις, ο Θεός και η Θάλασσα». Στα ίδια πλαίσια διερευνάται ένα σημαντικό Ελληνικό ιερό με έμφαση στην θαλασσινή του διάσταση και με την χρήση πολλαπλών επιστημονικών προσεγγίσεων. Στόχος των εργασιών πεδίου το 2011 ήταν να ολοκληρωθούν οι εργασίες ανασκαφής και καταγραφής που είχαν αρχίσει σε προηγούμενα έτη σε διάφορα σημεία του αρχαιολογικού χώρου, τόσο μέσα στα όρια του Ιερού όσο και έξω απ’ αυτό.

Κάτοψη των ανασκαφών του 2011, E. Savini.Κάτοψη των ανασκαφών του 2011, E. Savini.

Οι ανασκαφές στην Περιοχή Ι, κοντά στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, σε σημείο που βρισκόταν έξω από το κυρίως ιερό, συνεχίζονται από το 2007. Στην αρχαιότητα στην περιοχή είχε ανεγερθεί ένα αρκετά μεγάλο κτήριο που χρονολογείται στην ύστερη Ελληνιστική και Πρώιμη Ρωμαϊκή εποχή. Στην πρώτη του φάση το κτήριο ήταν διώροφο με τους διάφορους χώρους του να απλώνονται στις τρείς πλευρές μίας ανοιχτής αυλής στα ανατολικά.

Αναπαράσταση του Κτηρίου Ι από τα ΒΑ, J. Pakkanen.Αναπαράσταση του Κτηρίου Ι από τα ΒΑ, J. Pakkanen.

Στην μικρής κλίμακας ανασκαφή που διενεργήθηκε το 2011 στο ανατολικό τμήμα της περιοχής, διαπιστώθηκε ότι το Ελληνιστικό κτήριο είχε κατασκευαστεί πάνω από τουλάχιστον ένα κτήριο (ίσως και περισσότερα) του 5ου και του 4ου αιώνα π.Χ.

Τοίχος 62 στην Περιοχή Ι. J. Habetzeder.Τοίχος 62 στην Περιοχή Ι. J. Habetzeder.
Αυτό το Κλασικό οικοδόμημα ορίζεται στα ανατολικά από έναν καλοχτισμένο αναλημματικό τοίχο που σώζεται σε ύψος ενός μέτρου περίπου.

Καθώς τα κατάλοιπα της Κλασικής περιόδου καλύπτονται από Ελληνιστικά στρώματα σημαντικού βάθους, τα ευρήματα από αυτή τη φάση είναι μέχρι στιγμής περιορισμένα. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει ένας καλοχτισμένος αγωγός που οδηγεί σε κοπρώνα, σε ένα από τα κτήρια. Αυτή η κατασκευή θα διερευνηθεί περεταίρω το 2012.

Το Κτήριο Ε, στο δυτικότερο άκρο του ιερού ερμηνεύτηκε ως το προπύλαιο. Η ανασκαφή του κτηρίου και η καταγραφή της αρχιτεκτονικής του ολοκληρώθηκαν το 2011. Το πλάτος του ανατολικού τοίχου του κτηρίου και του νοτιότερου τμήματος του δυτικού του τοίχου φαίνεται να υποδηλώνουν ότι το κτήριο είχε μία ανοιχτή κιονοστοιχία που έβλεπε στον ανοιχτό χώρο στο μέσο του ιερού, ενώ η πρόσοψή του προς τα δυτικά είχε ένα μόνο άνοιγμα, την είσοδο του κτηρίου. Η κατασκευαστική τεχνική χρονολογεί το κτήριο στο τέλος του 6ου αιώνα π.Χ. και όχι στα τέλη της Κλασικής εποχής, όπως είπε προταθεί παλιότερα. Συνεχίζονται οι εργασίες για την ψηφιακή αναπαράσταση του κτηρίου.

Το 1997 ανοίχτηκε μία τομή που εφάπτονταν στην δυτική πλευρά του περιβόλου του Ναού του Ποσειδώνα, με αποτέλεσμα να αποκαλυφθούν ορισμένοι τοίχοι που χρονολογήθηκαν στο τέλος της Εποχής του Χαλκού και δημοσιεύθηκαν στο Opuscula Atheniensia το 2003. Το 2010 και 2011 έγιναν περεταίρω εργασίες σ’ αυτή την περιοχή τόσο επειδή αυξήθηκαν έκτοτε τα ευρήματα του τέλους της Εποχής του Χαλκού που βρίσκονταν διάσπαρτα σε διάφορες άλλες περιοχές του ιερού όσο και γιατί οι ανασκαφές σ’ αύτη τη περιοχή κρίθηκαν απαραίτητες λόγω της κακής διατήρησης του τοίχου του περιβόλου. Ως αποτέλεσμα αυτών των εργασιών, αποκαλύφθηκαν τμήματα ενός πολύχωρου κτηρίου ή τμήματα δύο κτηρίων, κάτω από ένα παχύ στρώμα μπάζων της Αρχαϊκής εποχής.

Ορθοφωτοχάρτης και σχέδιο κάτοψης της περιοχής P001, E. Savini & M. Lindblom.Ορθοφωτοχάρτης και σχέδιο κάτοψης της περιοχής P001, E. Savini & M. Lindblom.

Οι τοίχοι του κτηρίου διατηρούνται σε ύψος μίας έως τεσσάρων σειρών λίθων και η κεραμική που βρέθηκε σε διατηρημένα τμήματα του δαπέδου τους το χρονολογεί με ασφάλεια στην Πρώιμη προς Μέση ΥΕΙΙΙΓ.

Κεραμική από την περιοχή P001, M. Lindblom & L. Klintberg.Κεραμική από την περιοχή P001, M. Lindblom & L. Klintberg.

Μεταξύ των ευρημάτων ξεχωρίζουν δύο ορειχάλκινοι μικρογραφικοί διπλοί πελέκεις και ένα χρυσό δαχτυλίδι επικαλυμμένο με ορείχαλκο, με παράσταση υδρόβιου πτηνού. Το δαχτυλίδι βρέθηκε σε ένα στρώμα μπάζων ύστερης χρονολόγησης και είναι πιθανόν Ρωμαϊκό.

Ορειχάλκινος μικρογραφικός πέλεκυς και χρυσό δαχτυλίδι, C. Mauzy.Ορειχάλκινος μικρογραφικός πέλεκυς και χρυσό δαχτυλίδι, C. Mauzy.

Η ανασκαφή στην περιοχή ολοκληρώθηκε το 2011, καθώς διαπιστώθηκε ότι τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα δεν συνεχίζονταν προς τα δυτικά, ενώ προς τα ανατολικά είχαν καταστραφεί κατά την ανέγερση του περιβόλου του Ναού του Ποσειδώνα γύρω στα 500 π.Χ. Βεβαιωθήκαμε παρ’ όλα αυτά ότι στην περιοχή αυτή βρίσκονται τα κατάλοιπα ενός βραχύβιου οικισμού, που χρονολογείται μετά την κατάρρευση της Μυκηναϊκής ανακτορικής κοινωνίας. Η λεπτομερής ανάλυση των βιο-αρχαιολογικών καταλοίπων από αυτό το τμήμα της ανασκαφής αναμένεται ότι θα φωτίσει περεταίρω τις συνθήκες διαβίωσης στο νησί στο τέλος της Εποχής του Χαλκού.

Στο Κτήριο Α, μία στοά του 5ου αιώνα π.Χ., ανοίχτηκε μία τομή στο βορειοανατολικό τμήμα του κτηρίου, το 2009. Η ανασκαφή εκεί ολοκληρώθηκε το 2011 και μία νέα τομή ανοίχθηκε στο βορειοδυτικό του άκρο.

Ορθοφωτοχάρτης και κάτοψη της περιοχής του Κτηρίου Α, E. Savini.Ορθοφωτοχάρτης και κάτοψη της περιοχής του Κτηρίου Α, E. Savini.

Σ’ αυτή τη δεύτερη τομή αποκαλύφθηκε και μελετήθηκε ένα στρώμα πεσμένων κεραμίδων.

Κάθετη φωτογραφία toυ στρώματος των κεραμίδων, E. Savini.Κάθετη φωτογραφία toυ στρώματος των κεραμίδων, E. Savini.

Παρότι πολλές από τις σπασμένες κεραμίδες μπορούν να συμπληρωθούν πλήρως, φαίνεται ότι το στρώμα αυτό είχε αναμοχλευθεί σε κάποιο βαθμό στην αρχαιότητα, κι ότι πάνω του στήθηκαν ορισμένες ευτελείς κατασκευές.

Κεραμίδες από το Κτήριο Α, J.-F. Billot.Κεραμίδες από το Κτήριο Α, J.-F. Billot.

Ευρήματα κάτω από το στρώμα των κεραμίδων χρονολογήθηκαν αρχικά στον 2ο αιώνα π.Χ., πράγμα που σημαίνει ίσως ότι το Κτήριο Α καταστράφηκε σε μία πρώιμη φάση και παρέμεινε ερειπωμένο μεταξύ των κτηρίων του ιερού. Οι ανασκαφές στο Κτήριο Α θα συνεχιστούν το 2012.

Σε συνεργασία με τη ΚΣΤ’ Εφορεία, συντηρήθηκε και στερεώθηκε ο δυτικός τοίχος του περίβολου του Ναού του Ποσειδώνα, ώστε να μην αποτελεί πλέον κίνδυνο για την ασφάλεια των επισκεπτών.

Ο τοίχος του περιβόλου πριν και μετά την συντήρηση, M. Friden and J. Pakkanen.Ο τοίχος του περιβόλου πριν και μετά την συντήρηση, M. Friden and J. Pakkanen.

Έξω από το ιερό, όπου βρίσκεται η αρχαία πόλη της Καλαυρείας, σε μία έκταση που απαλλοτριώθηκε από την αρχαιολογική υπηρεσία, έγιναν εκτενείς καθαρισμοί από την πυκνή βλάστηση. Αποκαλύφθηκαν και είναι ορατά πλέον διάφορα αρχαιολογικά κατάλοιπα, μεταξύ των οποίων και τμήμα της οχύρωσης της αρχαίας πόλης.

Το σωζόμενο ορατό τμήμα ενός πύργου των τειχών της πόλεως της Καλαυρείας, C. Mauzy.Το σωζόμενο ορατό τμήμα ενός πύργου των τειχών της πόλεως της Καλαυρείας, C. Mauzy.

Στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου συντηρήθηκαν και μελετήθηκαν ευρήματα καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Μία εκτενής δημοσίευση των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών φάσεων του Κτηρίου Ι, που περιλαμβάνει την ανάλυση τόσο των τεχνέργων όσο και των βιο-αρχαιολογικών καταλοίπων, θα κατατεθεί το Δεκέμβριο του 2011.
Το 2012, προγραμματίζονται η τελική δημοσίευση της έρευνας των ετών 2003-2005 και της Αρχαϊκής κεραμικής από την περιοχή του Ναού του Ποσειδώνα.

Ψηφιακό μοντέλο εδάφους του αρχαιολογικού χώρου, E. Savini.Ψηφιακό μοντέλο εδάφους του αρχαιολογικού χώρου, E. Savini.


Fatal error: Allowed memory size of 16777216 bytes exhausted (tried to allocate 131072 bytes) in /home/userA/a0913200/public_html/kalaureia.org/includes/common.inc on line 1884